19 Julie 2005
VINNIGE WENKE VIR BRIEFSKRYWERS ...
Hallo almal
In Groot Verseboek 2000 dekonstrueer/herbedink André P Brink in sy "Vooraf gespeel" die wyse waarop DJ Opperman die kanon van die Afrikaanse poësie bepaal. Dis maar altyd ’n kontroversiële onderwerp – om “reëls” neer te lê. Sien dus asseblief hierdie brief oor spelling en grammatika as ’n versoek eerder as ’n “dis soos dit is”.
Die briewe is baie, die spoeg spat soos die woorde heen en weer vlieg – en die foute vermenigvuldig. Weens die “literêre” aard van LitNet as ruimte word SêNet se briewe geproeflees. Help ons asseblief met hierdie taak. En in ons strewe na zero-defek.
Die woord onmiddellik lyk so. Ons verkies weer eens as twee woorde, alhoewel die jongste Afrikaanse Woordelys en Spelreëls (2002) ook weereens toelaat. Ook al is egter twee woorde. Suid-Afrika kry ’n koppelteken. Baseer het net een s. Interessant word só gespel. Vir seker stem ek saam met Kleinboer. Ek moet erken dat dit nie onmoontlik is om die verskil tussen die woorde erken en herken te onderskei nie. Waardeur kan ek loop om mense dit op die hart te druk hoe ek dit sal waardeer as daar ‘n onderskeid tussen hierdie twee woorde gemaak word? Ook ’n herinnering aan hoe mens hierdie betrokke woord skryf. ’n Mens hoef darem nie oormatig intellektueel te wees om dié woord neer te skryf nie, of mens se intelligensie te laat toets nie. Bill Gates se manne praat duidelik nie Afrikaans as hulle telkens outomaties ’n aksentteken op die eerste e in idee plaas nie.
Leestekens: Sinne kry punte aan die einde. Oorvereenvoudig word kommas geplaas op plekke waar mens asemskep in ’n sin, waar dit natuurlik val. Kommapunte word nie gebruik in plaas van kommas nie, maar eerder in plaas van woorde soos want, maar en en; sê maar as julle verskil. Daar is nie normaalweg spasies vóór punte, kommas, dubbelpunte, kommapunte, uitroeptekens en vraagtekens nie. ’n Ellips bestaan uit drie kolletjies en nie uit drie dosyn nie.
Hoofletters en kleinletters: Sinne skop af met hoofletters. Soms kan dit krag aan ’n standpunt verleen om ’n woord wat normaalweg met ’n hoofletter geskryf word, met ’n kleinletter te skryf. Mens kan seker selfstandige naamwoorde (huis, stoel, tafel) met hoofletters skryf in die middel van ’n sin as mens voel dit hoort so in ’n betrokke brief, maar soos ek verstaan, is hierdie gewoonte eie aan Duits. Afrikaans Lyk Myns Insiens Eenvoudig Beter As Mens Hoofletters Nie Misbruik Nie. dit geld ook kleinletters.
Die kombinasies ie en ei kan lol as mens se vingers struikel. (Die realitiet is natuurlik dat daar nog ’n paar sulke rakkers is – vra enigiemand met die naam Noami.)
Ten einde ’n kappie op ’n e te plaas (sê nou maar soos vir die woord sê), word die “alt”-knoppie (links onder op die toetsbord) ingehou en die syfers 1, 3 en 6 word uit die numeriese blok (dit wil sê die regterkantste lot syfers wat almal saamgegroepeer is, nie die rits syfers bo die ander letters op die toetsbord nie) geselekteer (ALT 136). (Maak seker dat NumLock geaktiveer is, anders gaan dit nie werk nie.)
Vir ’n deelteken op ’n e, kies ALT 137. Om die e te beklemtoon (dié tipe beklemtoning), kies ALT 130. Die kode vir ’n kappie op ’n o (goeiemôre!) is ALT 147; vir ’n deelteken op i (soos in beïnvloed) is dit ALT 139.
Hierdie spelwenke is geen drakoniese wetgewing wat op enigeen afdwing word nie. Trouens, ek wonner of julle opmerk dat hier allerhanne eienaardige spelwyses deurglip. Hermeneutiek is die sleutelwoord: as die briefskrywer dit só bedoel, gaan ek nie torring nie.
Voorlopig baie dankie. Vertel my gerus wat julle hiervan dink.
Ns En die bome op die trien anderdag was inderdaad ’n onaangename verassing.
Groete
Naomi
terug
